A- A A+
FB
Ananaski
z Rycerskiej 13
Zespół Placówek Specjalnych
Zespół Placówek Specjalnych - baner
SP12, BS7
Rycerska 13, SP 12, BS 7
MP5, SP12, SPdP
Tatrzańska 9, MP5, SP 12, SPdP
ORW
ORW
INTERNAT
Piechoty 1, Internat
STOŁÓWKA - jadłospis
STOŁÓWKA
65-cio lecie Zespołu Placówek Specjalnych
E-dziennik
E-dziennik
O szkole w mediach
Media
Legnica - z nią zawsze po drodze
BIP
BIP

Historia Zespołu Placówek Specjalnych

Budynek ZPS w 1905r
Budynek ZPS. W 1905r Katolicka Szkoła Powszechna Nr I i III. Karta pocztowa
ze zbioru K. Makowca. Źródło - www.liegnitz.pl

 


CZĘŚĆ 1 lata 1949-1999

 

Każda jednostka ludzka ma określone wartości,
a zatem ma prawo do uznania i szacunku,
do swobodnego i jak najpełniejszego rozwoju.

Maria Grzegorzewska

 50 Lat

SPECJALNEGO OŚRODKA SZKOLNO-WYCHOWAWCZEGO
im. Marii Grzegorzewskiej w Legnicy
1949 - 1999

M G
Maria Grzegorzewska (1888 - 1967)
wybitny pedagog, założycielka szkolnictwa specjalnego w Polsce
i Instytutu Pedagogiki Specjalnej w Warszawie

 

ROZWÓJ SZKOLNICTWA SPECJALNEGO w latach 1949-1989 na terenie miasta Legnicy

Po zakończeniu II wojny światowej, na terenie miasta Legnicy i w okolicznych miejscowościach znajdowało się wiele dzieci z licznymi mikrodeficytami rozwojowymi, dla których istniała potrzeba utworzenia szkoły specjalnej.

W tym celu powołano w dniu 15.10.1949 r. Publiczną Szkołę Specjalną przy ul. Złotoryjskiej 75. Dało to początek szkolnictwu specjalnemu w Legnicy. Pierwszym jej kierownikiem był Jerzy Gawroński, a nauczycielkami: Maria Oślizło i Helena Konieczna. W okresie przygotowań do uruchomienia szkoły, meble, pomoce naukowe gromadzono w pomieszczeniach Szkoły Podstawowej Nr 5. Kadra pedagogiczna musiała dostosować wymagania do możliwości uczniów.

W trakcie pracy zdobywała doświadczenia z dziećmi specjalnej troski. Z roku na rok wzrastała liczba uczniów i nauczycieli. Do szkoły specjalnej zgłaszali się uczniowie spoza Legnicy. Budynek przy ul. Złotoryjskiej 75 stał się za mały. Wiosną 1951 roku przydzielono lokum przy ul. Lenina 10 (obecnie Witelona 10). Naukę w nowym budynku rozpoczęło 80 wychowanków. Dla uczniów z okolic Legnicy powstał internat i przedszkole. Placówka przyjęła nazwę Państwowego Zakładu Wychowawczego.

W 1957 roku Wrocławskie Kuratorium Okręgu Szkolnego przeniosło Zakład do Szklarskiej Poręby wraz z dyrektorem Antoniną Oślizło.

1.09.1957 roku dla potrzeb miasta Legnicy, została powołana Szkoła Podstawowa Specjalna Nr 8 dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim. Kierownikiem szkoły została nauczycielka o dużym stażu pedagogicznym - Maria Ditchen.

Miejska Rada Narodowa w Legnicy przyznała szkole budynek przy ulicy Lenina 17 (obecnie Witelona 17). Rozpoczęli w niej naukę uczniowie klas I - IV. Pracowało trzech nauczycieli i kierownik - Maria Ditchen. Dzieci miały zapewnioną opiekę w świetlicy szkolnej, mogły korzystać z biblioteki. Kadra pedagogiczna wzbogacała szkołę w niezbędne podręczniki i pomoce naukowe. Z roku na rok przybywało uczniów, sukcesywnie zwiększała się liczba oddziałów, powiększała się kadra pedagogiczna.

Pod koniec lat sześćdziesiątych nastąpiła zmiana na stanowisku kierownika szkoły. Został nim Benedykt Gajec. Były już wszystkie oddziały szkoły podstawowej. W latach 1964 -74 funkcję kierownika szkoły pełniła mgr Maria Stec. W kolejnych latach stopniowo zwiększała się liczba uczniów i nauczycieli. Warunki lokalowe były niewystarczające W związku z tym, dnia 12.11.1968 roku, placówka zmieniła swoją siedzibę, przenosząc się na ul. Wrocławską 117. Dysponowała 7 izbami lekcyjnymi, 2 pracowniami do zajęć praktyczno-technicznych, dużą świetlicą, zapleczem kuchennym, biblioteką oraz dobudowaną salą gimnastyczną. W nowych warunkach rozpoczęły pracę koła zainteresowań (plastyczne, techniczne, turystyczno-krajoznawcze, polonistyczne, muzyczne). Bardzo prężnie działała Drużyna Harcerska Nieprzetartego Szlaku pod kierunkiem Danuty Sokołowskiej; zespół taneczny pod bacznym okiem Marii Sokołowskiej. Rozpoczął działalność chór prowadzony przez Helenę Grzelczak. Organizowano konkursy, zawody sporto-we i przeglądy zespołów tanecznych. Zespół taneczny wielokrotnie otrzymywał wysokie lokaty, wyróżnienia i nagrody na wojewódzkich konkursach szkół masowych we Wrocławiu. Stroje dla zespołu projektowała i szyła Maria Sokołowska z pomocą Danuty Sokołowskiej.

Drużyna Harcerska Nieprzetartego Szlaku organizowała wiele imprez szkolnych, środowiskowych. Na zbiórki zapraszała wielu ciekawych ludzi. Szkoła po pierwszej wizytacji przez Wydział Oświaty w Legnicy otrzymała w nagrodę pianino.

 

W roku szkolnym 1969/70, po raz pierwszy w historii szkoły, została utworzona klasa życia dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym. Opiekunem tej klasy została Maria Przystał.

Sukcesywny napływ dzieci spowodował konieczność prowadzenia zajęć w systemie dwuzmianowym. Powstał półinternat, wychowankowie mieli zapewnioną opiekę do godz. 18.00. W celu lepszej diagnozy i pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo zatrudniono na godziny psychologa.

Decyzją Kuratorium Okręgu Szkolnego we Wrocławiu, 1.09.1970 roku powołana została Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna w Legnicy. Szkoła kształciła młodzież w dwóch kierunkach: ślusarz dla chłopców, krawiec odzieży lekkiej dla dziewcząt. Początkowo szkoła mieściła się w budynku Szkoły Podstawowej Specjalnej Nr 8 w Legnicy. Pierwszym jej dyrektorem została mgr Maria Stec - pełniąca również funkcję dyrektora szkoły podstawowej. Od roku szkol-nego 1972/73 dyrektorem Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej została mgr Anna Bielachowicz.

W roku szkolnym 1973/74 Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna otrzymała nowy lokal przy ulicy Wielogórskiej 41 w Legnicy. Stała się jednocześnie odrębną, niezależną od szkoły podstawowej placówką. 21.08.1975 roku, dyrektor mgr Maria Stec przeszła na etat wizytatora. Funkcję dyrektora objął mgr Ludwik Zielony, szkoła została przemianowana na Państwowy Zakład Wychowawczy; powołano dyrektora szkoły - Danutę Sokołowską, która przez rok pełniła tę funkcję. Internat otrzymał budynek po byłej szkole podstawowej w Piekarach Wielkich. Pierwszym kierownikiem internatu został Kazimierz Lewandowski.

Po dwóch latach nastąpiła zmiana na stanowisku dyrektora. Funkcję tę objęła mgr Stanisława Przenzak. Szkoła realizowała podjęte wcześniej zadania. Nastąpiła również zmiana na stanowisku kierownika internatu - została nim Maria Staniów. W rok później funkcję tę przejął Leon Boczkowski.

W roku 1979 na stanowisko dyrektora Państwowego Zakładu Wycho-wawczego powołany został mgr Janusz Plewa. Szkoła nadal rozwijała się, uczniowie otrzymywali wyróżnienia i nagrody w konkursach, zawodach. Z upływem czasu, wskutek wzmożonego naboru uczniów, budynek stał się za ciasny. W 1981 r. Państwowy Zakład Wychowawczy otrzymał nowe lokum przy ul. Róży Luksemburg 13 (obecna Rycerska 13).

W roku szkolnym 1983/84 nastąpiła zmiana na stanowisku dyrektora, funkcję tę objęła mgr Teresa Malicka, która na stanowisko dyrektora szkoły powołała mgr Marię Białą, a na kierownika internatu Marię Jurkiewicz. Pracę swoją rozpoczęła od wielkich zmian: remontu, zakupu sprzętu do szkoły i internatu, zakupu pomocy naukowych.

Decyzją Inspektora Oświaty i Wychowania z dn. 1.09.1983 roku, Państwowy Zakład Wychowawczy przemianowany został na Specjalny Ośrodek Szkolno -Wychowawczy. Ośrodek osiągał sukcesy w każdej dziedzinie swojej działalności.

W dniu 1.09.1984 roku Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna została przeniesiona na ul. Róży Luksemburg 13 (obecnie Rycerska 13). Wcześniej, w lutym 1984 roku, po oddelegowaniu mgr Anny Bielachowicz do pracy w ZNP, funkcję dyrektora Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej objęła mgr Janina Wajnert, która następnie pełniła funkcję zastępcy dyrektora ośrodka.

Struktura Ośrodka była następująca:

  • Przedszkole Specjalne,
  • Szkoła Życia,
  • Szkoła Podstawowa Specjalna Nr 8 dla dzieci upośledzonych w stopniu lekkim,
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna,
  • internat,
  • oddziały szpitalne,

W roku szkolnym 1985/86 funkcję dyrektora Ośrodka powierzono mgr Zbigniewowi Fedorczakowi. Dyrektorem szkoły została mgr Jadwiga Pucek. Po roku na stanowisko dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno -Wychowawczego wróciła mgr Teresa Malicka.

Od 1.09.1986 r. do 1.06.1991 r. Zasadniczą Szkołą Zawodową Specjalną kierowała zastępca dyrektora Ośrodka - mgr Barbara Ślusarczyk. Obowiązki dyrektora szkoły objęła mgr Ryszarda Posecka, a później mgr Kazimiera Kurzydło. Kierownikiem internatu została mgr Katarzyna Laszkiewicz. Nastąpił dalszy rozwój placówki. Nauczyciele i wychowawcy podnosili swoje kwalifikacje, zdobywali stopnie specjalizacji zawodowej. W placówce na cały etat został zatrudniony psycholog i pedagog.

Prężnie działała Drużyna Harcerska Nieprzetartego Szlaku, Samorząd Uczniowski oraz wiele kół zainteresowań. Szczególny nacisk położono na kształtowanie mowy uczniów oraz terapię pedagogiczno - psychologiczną.

W okresie pełnienia funkcji dyrektora przez mgr Teresę Malicka nauczyciele i wychowawcy otrzymywali za swoje osiągnięcia wiele wyróżnień, nagród państwowych i resortowych. Uczniowie brali udział w wojewódzkich i ogólnopolskich olimpiadach specjalnych. Wyjechali do Glesgow (Grażynka Juzak) i Mineapolis (Mariusz Nojek). Uzyskiwali czołowe lokaty, wyróżnienia i nagrody w dziedzinach:

  • sportowej (olimpiady, igrzyska, biegi przełajowe)
  • artystycznej (Wojewódzkie Przeglądy Zespołów Artystycznych)
  • turystycznej (czołowe miejsca, nagrody i wyróżnienia).

Wychowankowie Ośrodka brali udział w filmie pt. „Nienormalni", a Ośrodek był organizatorem premiery tego filmu w Legnicy.

W 1988 roku placówka zorganizowała sesję poświęconą 100-rocznicy urodzin Marii Grzegorzewskiej, obecnie patronki Ośrodka. Uczestniczyło w niej wielu gości, przedstawicieli władz i zakładów pracy, rodziców.

Rok później Ośrodek obchodził swój jubileusz 40-lecie, i po długim przygotowaniu placówka otrzymała imię Marii Grzegorzewskiej.

 

 OGÓLNA INFORMACJA O OŚRODKU

Lata dziewięćdziesiąte to nowy okres - zmiana pokoleń, zmiana sposobu myślenia.

W wyniku konkursu, dyrektorem w 1991 roku została mgr Barbara Ślusarczyk. Funkcję zastępcy dyrektora Ośrodka kolejno pełniły: mgr Zofia Dziadkiewicz, dyrektora szkoły mgr Kazimiera Kurzydło, a obecnie vice dyrektorami Ośrodka są: mgr Barbara Chmielowska, mgr Wiesława Zborowska. Kierownikiem do 1996 roku była mgr Katarzyna Laszkiewicz, a od roku szkolnego 1996/97 - mgr Jadwiga Dominiczak.

W roku szkolnym 1999/2000 pracuje 84 nauczycieli, w tym 17 w niepełnym wymiarze, 23 z nich posiada stopnie specjalizacji zawodowej, 59 pedagogów legitymuje się wyższym wykształceniem magisterskim, 11 wyższym zawodowym, 7 ma ukończone Studium Nauczycielskie, 6 zdobyło wykształcenie średnie pe-dagogiczne, 15 podwyższa kwalifikacje zawodowe.

Ośrodek funkcjonuje prawidłowo dzięki pracownikom administracyjno - obsługowym. Obecnie zatrudnionych jest 8 osób w administracji: główna księgowa, specjalista ds. pracowniczych, referent ds. magazynowych, referent ds. żywienia, kierownik gospodarczy, sekretarka - maszynistka, sekretarz szkoły oraz 37 pra-cowników obsługowych (kucharki, sprzątaczki, palacze, pomoce nauczycieli, opiekunki nocne, konserwator, praczka, szwaczka, kierowca).

Ogromne zaangażowanie pracowników administracyjno - obsługowych w codzienne, żmudne wykonywanie obowiązków jest ogromnym wkładem w działalność na rzecz dzieci specjalnej troski.

Ośrodek skupia ludzi zaangażowanych w realizację stawianych celów, rozumiejących potrzeby osób niepełnosprawnych. W roku 1998 Kuratorium Oświaty w Legnicy przeprowadziło kompleksową wizytację Ośrodka, po której za swą działalność otrzymaliśmy ocenę wyróżniającą. Nauczyciele, wychowawcy są satys-fakcjonowani licznymi nagrodami, wyróżnieniami i odznaczeniami państwowymi.

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski w roku szkolnym 1998/99 otrzymała mgr Kazimiera Kurzydło, a w 1999 roku - mgr Zenobia Popowczak.

 

CELE I ZADANIA SPECJALNEGO OŚRODKA SZKOLNO-WYCHOWAWCZEGO
w ostatnim dziesięcioleciu

Naczelnym zadaniem placówki jest:

  1. Przygotowanie uczniów do życia w integracji ze społeczeństwem poprzez: spotkania z młodzieżą ze szkół ogólnodostępnych, wyjazdy do miejsc użyteczności publicznej, organizacje wycieczek, udział w imprezach organizowanych dla dzieci i młodzieży z różnymi niepełnosprawnościami oraz zaburzeniami rozwojowymi,
  2. Umożliwienie wszechstronnego rozwoju uczniów w dostępnym dla nich zakresie za pomocą specjalnych metod poprzez:
    • organizację zespołów korekcyjno-kompensacyjnych i wyrównawczych,
    • organizację pomocy logopedycznej,
    • organizację gimnastyki korekcyjnej,
    • organizowanie współzawodnictwa sportowego,
    • organizowanie terapii zajęciowej i psychoterapii.
  3. Przygotowanie do wykonywania zawodu,
  4. Organizowanie specjalistycznej pomocy psychologicznej i pedagogicznej,
  5. Umożliwienie rozwoju zainteresowań uczniów,
  6. Zapewnienie wychowankom opieki całkowitej lub częściowej w zależności od sytuacji prawnej, rodzinnej, zdrowotnej i materialnej dziecka,
  7. Usamodzielnianie pełnoletnich wychowanków objętych opieką całkowitą, pomoc w pozyskiwaniu mieszkania i samodzielności finansowej, zapewnienie im wsparcia i opieki w okresie adaptacji do samodzielnego życia.

 

DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZO-OPIEKUŃCZA PLACÓWKI

STRUKTURA ORGANIZACYJNA OŚRODKA

Wraz z wdrażaniem reformy w oświacie w roku szkolnym 1999/2000, nastąpiła zmiana w strukturze organizacyjnej ośrodka.

Uchwala Nr VIII/6l/99 Rady Miejskiej w Legnicy z dnia 15.03.1998 roku określiła następującą strukturę organizacyjną ośrodka:

  • Specjalna Szkoła Podstawowa dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym.
  • Specjalna Szkoła Podstawowa dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim.
  • Specjalne Gimnazjum dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym.
  • Specjalne Gimnazjum dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim.
  • Specjalna Zasadnicza Szkoła Zawodowa.
  • Internat.
  • Oddziały szkolne dla dzieci w zakładach opieki zdrowotnej.

Nauczaniem objętych jest 334 uczniów:

  • w klasach I - VI - 113
  • w klasach VIII - 47
  • w gimnazjum - 45
  • w zespołach edukacyjno - terapeutycznych - 62
  • w zajęciach rewalidacyjno - wychowawczych uczestniczy - 15
  • w Zasadniczej Szkole Zawodowej Specjalnej - 67

Do Ośrodka kierowanych jest coraz więcej dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym i znacznym. Wzrasta liczba oddziałów dla tych dzieci. Ze względu na małą liczbę pomieszczeń, klasy młodsze (kl. I - III) i dzieci z zespołów edukacyjno-terapeutycznych (dawniej „klas życia") przenoszą się w roku szkolnym 1994/95 do budynku przy ul. Witelona 17.

W związku z wchodzącymi zmianami w oświacie, placówka objęła nauczaniem również dzieci upośledzone umysłowo w stopniu głębokim, które przebywały do tej pory w placówkach opieki zdrowotnej. Dla nich zorganizowano nauczanie indywidualne.

W bieżącym roku szkolnym placówka przyjęła następujące kierunki oddziaływań edukacyjno - terapeutycznych:

  • rozwijanie sprawności manualnych,
  • rozwijanie i doskonalenie procesów mowy,
  • wdrażanie do poprawnych zachowań w różnych środowiskach,
  • kształtowanie umiejętności samoobsługi,
  • wzbogacanie czynnego słownictwa,
  • wdrażanie do dbałości o zdrowie,
  • wykorzystanie nabytych umiejętności w życiu codziennym,
  • korygowanie niepożądanych społecznie zachowań.

Dla dzieci ze szczególnymi trudnościami w opanowaniu wiadomości i umiejętności szkolnych organizowane są zajęcia dydaktyczno - wyrównawcze. Uczniowie objęci są również terapią indywidualną. Uczestniczą w zajęciach komputerowych, psychoterapii, socjoterapii, logoterapii, rehabilitacji ruchowej organizowanej w sali i na basenie.

 SZKOŁA PODSTAWOWA

Od roku szkolnego 1995/96 edukacja i rewalidacja najmłodszych uczniów odbywa się pod bacznym okiem długoletniej nauczycielki - vice dyrektora Ośrodka mgr Wiesławy Zborowskiej.

Wspólnie z nauczycielami tworzy ona odpowiedni klimat najmłodszym uczniom i organizuje warunki do właściwej pracy dydaktyczno - wychowawczej i rewalidacyjnej. W niewielkich 8 pomieszczeniach powstaje 6 izb lekcyjnych, sala terapii ruchowej, gabinet rewalidacji indywidualnej. Małe pomieszczenia stają się co raz bardziej dokuczliwe, ponieważ nadal przybywa dzieci. Mimo licznych niedogodności, nauczyciele z ogromnym zaangażowaniem tworzą sobie warsztat pracy, szczególnie dbają o funkcjonalność pomieszczeń, wystrój i estetykę. Tworzą klimat sprzyjający rewalidacji dzieci, które trafiają do naszej szkoły po licznych nie-powodzeniach. Dzieci chętnie przychodzą do szkoły, czują się tu bezpiecznie, nabierają poczucia własnej wartości, zaprzyjaźniają się ze sobą. Wszystkie mają możliwość uczestniczyć w życiu szkoły, odnosić sukcesy, prezentować publicznie swoje umiejętności w różnych dziedzinach np.: sport, formy teatralne, zajęcia plastyczne i techniczne, formy muzyczno - wokalne itp. Prawie każdego roku wyjeżdżają na turnusy rehabilitacyjne i „Zielone Szkoły" wraz z nauczycielami. Ponadto uczestniczą w licznych wycieczkach o charakterze poznawczym.

Szkoła Podstawowa (kl. IV - VI i VIII) kierowana jest przez długoletnią, doświadczoną nauczycielkę szkolnictwa specjalnego vice dyrektora Ośrodka - mgr Barbarę Chmielowską.

W codziennej swojej pracy pani dyrektor okazuje dużo ciepła i serdeczności nauczycielom, wprowadza wraz z nauczycielami nowatorskie metody pracy, które mają ogromny wpływ na rozwój ucznia. Nauczyciele planują proces dydaktyczno - wychowawczy tak, aby jak najlepiej uaktywniać uczniów. Stosują w swej pracy różnorodne techniki i metody mające zapewnić każdemu dziecku sukces na miarę jego możliwości. W korelacji między przedmiotowej uwzględniają również treści ścieżek edukacyjnych takich jak: wychowanie patriotyczne, edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie, edukacja ekologiczna, medialna, prozdrowotna i wychowanie do życia w rodzinie. Pragną zapewnić dziecku wszechstronny rozwój.

Nauczyciele tworzą ciepłą, serdeczną i przyjazną atmosferę. Wszystkie ich działania zmierzają do jednego celu - aby uczeń polubił szkołę, uwierzył we własne siły i widział sens dalszej nauki.

 

GIMNAZJUM

W roku szkolnym 1999/2000 rozpoczęło swą działalność gimnazjum. Pracuje ono pod kierunkiem pani dyrektor - mgr Barbary Chmielowskiej. Liczy 3 oddziały. Nauczyciele opracowali programy autorskie w oparciu o programy nauczania kl. VII - VIII szkoły specjalnej, oraz w oparciu o wybrane treści ogólnodostępnego programu nauczania gimnazjum. Jako cel nadrzędny przyjęli samodzielność ucznia.

 

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA SPECJALNA

Zasadniczą Szkołą Zawodową Specjalną kieruje również vice dyrektor - mgr Barbara Chmielowska. Dzięki Niej utworzono nowy kierunek kształcenia dla chłopców - pracownik robót stanu surowego w budownictwie.

Kształci młodzież w trzech kierunkach zawodowych:

  • krawiec odzieży damskiej lekkiej,
  • ślusarz,
  • pracownik robót stanu surowego w budownictwie.

Praktyczną naukę zawodu od kl. I - III uczniowie odbywają pod nadzorem nauczycieli w następujących zakładach pracy:

  • Zakład Pracy Chronionej Sp. z o.o. „AMERICANOS" - krawiec,
  • Fabryka Maszyn i Wyrobów Metalowych „KRAKMET" - ślusarz,
  • Legnickie Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane „LEGREM" Sp. z o.o. Zakład Pracy Chronionej.
  • Uczniowie z zakładami pracy zawierają umowy o pracę, otrzymują wynagrodzenie i świadectwo pracy po 3 - letnim kształceniu.

Nauczyciele z ogromnym zaangażowaniem przygotowują młodzież do podjęcia dorosłych ról społecznych takich jak: założenie rodziny, praca zawodowa, działalność społeczna. Włączają do działalności na rzecz szkoły.

Uczniowie wraz z nauczycielami przeprowadzili remont w ośmiu salach lekcyjnych i dwóch toaletach przy ul. Rycerskiej 13 oraz w dwóch salach przy ul. Witelona 17. Prace wykonywali również w dniach wolnych od zajęć szkolnych. Dziewczęta natomiast, pod kierunkiem nauczycielek uszyły nowe firany, zasłony i pokrowce na maszyny do świeżo wyremontowanych sal. Szyją odzież dla młodszych kolegów i koleżanek przebywających w internacie Specjalnego Ośrodka Szkolno -Wychowawczego, a także stroje dla zespołu tanecznego.

Uczniowie biorą czynny udział w życiu szkoły. Uczestniczą we wszystkich organizowanych zawodach, konkursach, imprezach szkolnych i wojewódzkich. Widoczny jest wysiłek nauczycieli wychowujących ich na dojrzałych i odpowiedzialnych ludzi.

 

PRACA PSYCHOLOGICZNO – PEDAGOGICZNA

Działalność dydaktyczno-wychowawczą w szkole i wychowawczo - opiekuńczą w internacie, bardzo mocno wspierają psycholog i dwóch pedagogów. Pomoc oferowana uczniom, nauczycielom, wychowawcom i rodzicom jest różnorodna - i wynika ona z bieżących potrzeb. Psycholog i pedagog kierują uczniów na zajęcia o charakterze terapeutycznym. Czuwają nad rozwojem uczniów, analizują poczynione postępy i w konsekwencji decydują o rewalidacji. Zajmują się rozpoznawaniem indywidualnych potrzeb uczniów oraz analizowaniem przyczyn niepowodzeń szkolnych. Prowadzą profilaktyczne zajęcia przeciwdziałające przemocy oraz stosują program profilaktyki antyalkoholowej. W ramach tego programu uczniowie wyjeżdżają na kilkudniowe obozy mające na celu wytworzenie u wychowanków nawyków zdrowego stylu życia.

Organizują pomoc materialną. Czuwają nad przestrzeganiem postanowień Konwencji Praw Dziecka.

 

DZIAŁALNOŚĆ ŚWIETLICY

Pracę opiekuńczo wychowawczo - dydaktyczną wspiera świetlica szkolna. Szczególny nacisk położono na realizowanie następujących zadań:

  • objęcie opieką uczniów dojeżdżających,
  • zapewnienie dożywiania uczniom najbardziej potrzebującym,
  • zorganizowanie pomocy w odrabianiu zadań domowych,
  • umożliwienie rozwijania zainteresowań czytelniczych, plastycznych, muzycznych,
  • wdrażanie uczniów do poszanowania wyposażenia świetlicy, dbania o jej estetyczny wygląd, dbania o mienie szkolne poprzez różnorodne zajęcia organizacyjno - porządkowe,
  • wdrażanie do kulturalnego zachowania się w stosunku do kolegów i pracowników ośrodka.

Świetlica aktywizuje uczniów w kołach zainteresowań. Tutaj każde dziecko może w sposób właściwy spędzić wolny czas. Do świetlicy uczęszczają dzieci dojeżdżające, dzieci których rodzice pracują oraz wychowankowie internatu i domu dziecka. Świetlica wyposażona jest w dużą ilość gier, zabawek i atrakcyjnych pomocy dydaktycznych.

 

BIBLIOTEKA SZKOLNA

W placówce funkcjonuje także biblioteka. Posiada 8040 woluminów, z których korzystają uczniowie, pracownicy ośrodka i rodzice. Dzieci chętnie uczestniczą w zajęciach bibliotecznych i biblioterapeutycznych. Mają możliwości oglądania ciekawych wystawek wraz z bibliotekarką organizują inscenizacje bajek. Biblioteka prowadzi działalność propagującą czytelnictwo. Jest to szczególnie ważne, gdyż ogromna większość uczniów ma trudności w czytaniu i potrzebuje fachowego przewodnictwa po świecie książki.

 

INTERNAT

Uczniowie spoza Legnicy i uczniowie skierowani do placówki przez sądy dla nieletnich przebywają w internacie.

Na miarę możliwości, kierownik internatu mgr Jadwiga Dominiczak i wychowawcy stwarzają podopiecznym dobre warunki bytowe. Duży wpływ na rozwój naszych wychowanków ma integracja z młodzieżą ze szkół ogólnodostępnych.

Internat dla wychowanków przebywających na całkowitym utrzymaniu placówki zastępuje dom rodzinny. W bieżącym roku szkolnym, z budżetu placówki 43 wychowanków otrzymuje odzież, kieszonkowe i środki czystości.

W ramach zajęć internackich uczniowie pracują w następujących sekcjach:

  • plastyczna
  • sportowo-turystyczna
  • sprawnych rąk
  • wokalno-taneczna
  • teatralna.

Naczelne zadanie pracy internatu to:

  • jak najlepiej przygotować wychowanka do samodzielności, rozwijanie postawy współ gospodarza internatu,
  • wdrażanie do przestrzegania zasad życia zbiorowego,
  • kształtowanie czynnej postawy w zakresie estetyki i kultury życia codziennego,
  • współudział wychowanków w przygotowaniu imprez i uroczystości internackich (imieniny, urodziny, święta Bożego Narodzenia, Nowy Rok, Wielkanoc),
  • przyjmowanie gości.

W internacie działa również sąd koleżeński, który ma na celu rozpatrywanie i eliminowanie niewłaściwych zachowań wychowanków.

Wychowankowie internatu od wielu lat uczestniczą w różnych formach wypoczynku zimowego i letniego.

Za ogromny sukces uważamy usamodzielnienie wychowanki - pełnej sieroty - Agnieszki. Wychowanka otrzymała mieszkanie w Legnicy, podjęła pracę w Zakładzie Pracy Chronionej Sp. z o.o. „AMERICANOS". Dzięki sponsorom pozyskano dla niej meble do pokoju i kuchni oraz lodówkę.

 

ORGANIZACJE I KOŁA ZAINTERESOWAŃ DZIAŁAJĄCE NA TERENIE PLACÓWKI

Na terenie placówki działa wiele organizacji uczniowskich i kół zain-teresowań. Wiodącą w szkole jest samorząd uczniowski, który organizuje bardzo bogate życie wewnątrzszkolne. Uczniowie są współgospodarzami szkoły. Dbają o mienie, ład i porządek w budynku. Co miesiąc odbywają się apele, w trakcie których poszczególne klasy i zespoły edukacyjno - terapeutyczne prezentują swój dorobek. Poszczególne sekcje Samorządu Uczniowskiego przeprowadzają konkursy, audycje radiowe, wystawy, dyskoteki, spotkania z ciekawymi ludźmi oraz wiele ciekawych uroczystości (DEN, Dzień Kobiet, Andrzejki, Mikołajki itp.). Tradycją są wspólne wyjścia do kina, teatru, wyjazdy w plener oraz bardzo uroczyste spotkania wigilijne i wielkanocne.

Samorząd Uczniowski wydaje dwie gazetki szkolne: „Budkę",, i „Kleksa" oraz prowadzi radiowęzeł szkolny. Bardzo prężnie działa Szkolne Koło Turystyczno - Krajoznawcze prowadzone przez Marię Staniów.

Uczniowie uczestniczą w wielu rajdach, zlotach, wycieczkach, zimowiskach oraz wyjeżdżają na spektakle operowe i operetkowe. Zdobywają umiejętności nauki jazdy na rowerach i nartach. Corocznie uczestniczą w 2 - tygodniowym obozie wędrownym. Poznają bliższą i dalszą okolicę. Członkowie Koła i ich opiekun otrzy-mują bardzo wiele nagród, wyróżnień i dyplomów. Od 7 lat w przeglądzie działalności turystyczno-krajoznawczej szkół legnickich, w rankingu „Wędrujemy" zajmuje I, II miejsca jako jedyna placówka reprezentująca szkolnictwo specjalne.

Uczniowie Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Legnicy zostali laureatami Centralnego Zlotu „Poznajemy Ojcowiznę" i uczestniczyli w Zlocie w Biłgoraju i Toruniu.

Zdobyli odznaki turystyczne:

  • Turysta Zagłębia Miedziowego,
  • Turysta Dolnego Śląska,
  • Turysta Przyrodnik,
  • Turysta Pieszy,
  • Turysta Górski,
  • Młodzieżową Odznakę Narciarską.

Od 5 lat uczestniczą jako jedyni ze szkół specjalnych w konkursach kra-somówczych dzieci i młodzieży, zdobywają wyróżnienia, m.in. III miejsce w Wojewódzkim Konkursie Krasomówczym. Sukcesy członków koła i opiekuna odnotowywane są przez środki masowego przekazu.

Ważną rolę w rozwoju fizycznym ucznia odgrywają zajęcia sportowe, których celem jest:

  • kształtowanie nawyków ruchowych,
  • wyrabianie koordynacji ruchowej,
  • wzmacnianie osłabionych mięśni,
  • przyzwyczajanie do codziennego uprawiania sportu,
  • zainteresowanie własną sprawnością,
  • wyrabianie umiejętności współżycia w grupie,
  • wyeliminowanie wad postawy,
  • opanowanie nauki pływania.

Odnoszą wiele sukcesów w igrzyskach sportowych, olimpiadach specjalnych, biegach przełajowych Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej i biegach przełajowych dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym, w mityngach Pływackich (I, II, III, IV miejsca, wyróżnienia i nagrody: Tychy, Katowice, Lubin, Warszawa, Koszalin).

W ramach zajęć Szkolnego Koła Plastycznego uczniowie mogą realizować się poprzez bezpośrednie działania twórcze.

Naczelnym zadaniem Koła to:

  • aktywizacja ucznia,
  • wzmacnianie poczucia własnej wartości,
  • usprawnianie manualne.

W edukacji plastycznej wykorzystywane jest najbliższe środowisko: pejzaż, zabytki architektury, dzieła sztuki, aktualne wystawy. Na zajęciach stosowane są różnorodne, ciekawe, dostosowane do możliwości uczniów, techniki plastyczne. Uczniowie Koła Plastycznego biorą udział w konkursach, wystawach i zajęciach w plenerze. II miejsce i wyróżnienie w Ogólnopolskim Konkursie Plastycznym pt. „Świat moich marzeń" - w Zamościu. Wyróżnienie w Wojewódzkim „Plenerze Plastycznym" w Jaworze.

Dużym zainteresowaniem, głównie uczennic, cieszą się zajęcia wokalno-taneczne. Uczniowie uczą się gry na instrumentach muzycznych, biorą udział w zabawach ruchowych i ćwiczeniach rytmiczno -tanecznych. Swoje umiejętności prezentują na wszystkich imprezach i uroczystościach szkolnych i w środowisku. W Wojewódzkich Przeglądach Zespołów Artystycznych zajmują wysokie lokaty, wyróżnienia i nagrody.

Uczennice kl. IV - VIII w ramach zajęć Koła Sprawnych Rąk przygotowują wiele ciekawych prac, które prezentowane są na wystawach szkolnych i międzyszkolnych. Zapoznają się z obsługą maszyny szwalniczej, ćwiczą techniki szycia. Organizują wycieczki do zakładów pracy.

Młodzi przyrodnicy pracują w szkolnym Kole ligi Ochrony Przyrody. Ukwiecają szkołę, opiekują się roślinami doniczkowymi i obejściem wokół szkoły. Organizują pogadanki na apelach szkolnych, ogłaszają konkursy klasowe i szkolne. Gromadzą eksponaty do gabinetu biologicznego oraz opiekują się akwarium szkolnym i małymi zwierzątkami

Szkolne Koło PCK w swojej działalności skupia się przede wszystkim na dbałości o higienę osobistą uczniów oraz ich wyposażenie w przybory szkolne, zeszyty i materiały potrzebne na przedmiotach artystycznych (technika, plastyka).

 

WSPÓŁPRACA Z ZAKŁADAMI PRACY I INSTYTUCJAMI

Wzorowo układa się współpraca Ośrodka ze środowiskiem. Zasługą tego jest ogromne zaangażowanie kadry kierowniczej, grona pedagogicznego i wszystkich pracowników placówki. Placówka uzyskuje zrozumienie i pomoc władz oświatowych.

Ośrodek ma wielu sprzymierzeńców, którzy wspierają ją rzeczowo i finansowo. Przedstawiciele zakładów i instytucji uczestniczą w życiu placówki.

Na szczególne wyróżnienie zasługuje współpraca z następującymi zakładami:

  • Międzywojewódzką Usługową Spółdzielnią Inwalidów „PIAST",
  • Państwowym Zakładem Ubezpieczeń S.A.
  • Fundacją Pomocy Dzieciom Specjalnej Troski,
  • Przedsiębiorstwem Usługowo-Budowlanym „USBUD”
  • Wojewódzkim Zrzeszeniem Sportowym „START"
  • Przedsiębiorstwem Remontowo-Budowlanym „LEGREM"
  • Przedsiębiorstwem Usługowo-Budowlanym „COBEX"
  • Hurtownią Opakowań Jednorazowych - Pan Orkisz
  • Wojewódzkim Przedsiębiorstwem Energetyki Cieplnej w Legnicy,
  • Państwowym Zakładem Ubezpieczeń „Na Życie" w Legnicy,
  • Zakładem Pracy Chronionej Sp. z o. o. „AMERICANOS"
  • Wielkopolskim Bankiem Kredytowym w Legnicy,
  • Fundacją na Rzecz Dzieci Zagłębia Miedziowego
  • Fabryka Maszyn i Wyrobów Metalowych „KRAKMET",
  • Zakładami Odzieżowymi „HANKA"
  • Bankiem Śląskim,
  • Młodzieżowym Centrum Kultury „HARCERZ",
  • Hurtownią Odzieżową – Państwo Imielniccy,
  • Stacją Paliw „ARAL" – Irena i Jarosław Rzepeccy,
  • Stacją Paliw „SHELL" – Anna i Andrzej Zagórscy,
  • Polskim Stowarzyszeniem Diabetyków - Samodzielne Koło w Legnicy - Pani Anna Kucharska,
  • Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną Nr 1 w Legnicy,
  • Policją,
  • Sądem Rejonowym Wydział III Rodzinny i Nieletnich w Legnicy,
  • Parafią - ks. Proboszczem Józefem Szańca„
  • "RUCH" - Oddział w Legnicy,
  • Towarzystwem Przyjaciół Dzieci w Legnicy.
  • Polskim Towarzystwem Turystyczno-Krajoznawczym – Zarząd Oddziału w Legnicy.
  • Przedsiębiorstwem Meblowym „BaSter" S.C. w Legnicy.

Dzięki sponsorom wymalowano część pomieszczeń placówki (sala gimnastyczna, klatki schodowe, sypialnie i świetlice internackie, jadalnie. itp. Zmodernizowano łazienki w internacie. Zaadaptowano pomieszczenie na niskim parterze na pracow-nię techniki. Wymieniono kocioł centralnego ogrzewania.

Ośrodek wzbogacił się o nowoczesny sprzęt do terapii ruchowej, kserokopiarkę, komputery, centralę telefoniczną, radiowęzeł szkolny oraz sprzęt nagłaśniający.

Organizowanie imprez artystycznych, konkursów, zabaw nie byłoby możliwe bez pomocy i wsparcia ludzi dobrej woli - przedsiębiorstw produkcyjnych, zakładów usługowych, hurtowni, czy wreszcie osób prywatnych. Na pomoc sponsorów mogą liczyć nasi uczniowie pochodzący z najuboższych rodzin. Pomoc ta polega na opłacaniu posiłków, darowizny w postaci odzieży i obuwia, finansowania wypoczynku zimowego i letniego oraz pomoc w przewożeniu dzieci. Na podkreślenie zasługuje nawiązanie współpracy z panem Stevenem Knapikiem i panią Elżbietą Morgan z Anglii. Dzięki nim wychowankowie nasi otrzymali paczki z okazji Mikołaja, suszarkę do suszenia bielizny oraz pieniądze na nowoczesne meble do świetlicy internackiej.

Odpowiednie wyposażenie świetlicy w dużym stopniu pomaga w usa-modzielnianiu wychowanków. W niej to wychowankowie mają możliwość przygotowania sobie podstawowych posiłków, uroczystości imieninowych, urodzinowych itp. ;-p:

Bardzo dobrze układa się współpraca z parafią kierowaną przez proboszcza Józefa Szańca. Dzięki temu wychowankowie od wielu lat przygotowywani przez katechetkę Małgorzatę Magierską mają możliwość przystąpienia do sakramentów świętych - I Komunii Świętej i Bierzmowania kl. VIII.

Naszym sponsorom - przyjaciołom za wkład wniesiony w rozwój placówki w dowód wdzięczności wręczamy dyplomy i proporczyki.

 

DYREKTORZY W HISTORII SZKOŁY w latach 1949 - 1999

  • Jerzy Gawroński — kierownik Publicznej Szkoły Specjalnej,
  • Antonina Oślizło — dyrektor Państwowego Zakładu Wychowawczego,
  • Stanisław Wąsowicz — kierownik Szkoły,
  • Maria Ditchen — kierownik Szkoły Podstawowej Specjalnej Nr 8,
  • Benedykt Gajec - kierownik Szkoły Podstawowej Specjalnej Nr 8,
  • Maria Stec — kierownik szkoły, dyrektor Państwowego Zakładu Wychowawczego,
  • Anna Bielachowicz — dyrektor Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej,
  • Ludwik Zielony — dyrektor Państwowego Zakładu Wychowawczego,
  • Danuta Sokołowska — dyrektor szkoły,
  • Stanisława Przenzak — dyrektor Państwowego Zakładu Wychowawczego,
  • Janusz Plewa — dyrektor Państwowego Zakładu Wychowawczego,
  • Teresa Malicka — dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego,
  • Maria Biała — dyrektor szkoły,
  • Janina Wajnert — z-ca dyrektora Ośrodka,
  • Zbigniew Fedorczak — dyrektor Ośrodka,
  • Jadwiga Pucek — dyrektor szkoły,
  • Barbara Ślusarczyk — z-ca dyrektora Ośrodka,
  • Ryszarda Posecka — dyrektor szkoły,
  • Kazimiera Kurzydło — dyrektor szkoły,
  • Barbara Ślusarczyk — dyrektor Ośrodka,
  • Zofia Dziadkiewicz — z-ca dyrektora Ośrodka,
  • Wiesława Zborowska — w-ce dyrektor Ośrodka,
  • Barbara Chmielowska — w-ce dyrektor Ośrodka.

 

DŁUGOLETNI PRACOWNICY - EMERYCI SZKOLNICTWA SPECJALNEGO
którzy przepracowali w szkole co najmniej 10 lat

  • Bielachowic Anna
  • Grys Zofia
  • Jurkiewicz Anna
  • Kurzydło Kazimiera
  • Lajcht Danuta
  • Laszkiewicz Kazimiera
  • Ładowska Elzbieta
  • Malicka Teresa
  • Pastuszka Apolonia
  • Popowczak Zenobia
  • Płaza Zenona
  • Przystał Maria
  • Pucek Jadwiga
  • Skulska Zdzisława
  • Sokołowska Danuta
  • Sokolowska Maria
  • Stec Maria
  • Szott Ryszard
  • Wyszowski Radosław
  • Wojciechowska Halina
  • Filip Janina
  • Jankowska Lidia
  • Siermińska Lilian

 

NAUCZYCIELE I WYCHOWAWCY W ROKU JUBILEUSZOWYM

  • Adamczak Maria
  • Andrzejczak – Plewa Elżbieta
  • Baczmańska Anna
  • Baczmański Bogumił
  • Bedzyk –Staszczak Mirosława
  • Bielak Edyta
  • Bożek Gabriela
  • Burzyńska Irena
  • Burzyński Janusz
  • Chmielowska Barbara
  • Czarnecka Barbara
  • Czech Ewa
  • Dołowy Elżbieta
  • Dominiczak Jadwiga
  • Drejer Beata
  • Dziadkiewicz Zofia
  • Godlewska Małgorzata
  • Gołda Bożena
  • Habera Renata
  • Jankowska Anna
  • Jurkiewicz Słowomir
  • Kapłon Dorota
  • Kaszczyszyn Halina
  • Kirej Żaneta
  • Klatka Ewa
  • Kocot Betata
  • Korbas Renata
  • Korczak- Michalewska Renata
  • Kowal Barbara
  • Kowalczyk Mieczysława
  • Kozłowska Agnieszka
  • Krakowski Andrzej
  • Kret Anita
  • Ksenicz Krystyna
  • Kuługa – Pater Dagmara
  • Kurzydło Tomasz
  • Lachowicz Lucyna
  • Laszkiewicz Kazimiera
  • Lis Dariusz
  • Lisowska Katarzyna
  • Łokaj Janina
  • Magierska Małgorzata
  • Mazur Krzysztof
  • Mierzwa Teresa
  • Miętkiewicz – Bondzior Maria
  • Mistrzak Agnieszka
  • Muszyńska Renata
  • Nowak Maria
  • Orlik Dorota
  • Ostrowska Elżbieta
  • Pałka Wacław
  • Pilch-Dobryłowicz Anna
  • Piotrowska Katarzyna
  • Piotrowski Ireneusz
  • Podsiadły Krystyna
  • Popowczak Zenobia
  • Próchnicka Agnieszka
  • Rymarczuk Katarzyna
  • Sokolińska –Lipa Małgorzata
  • Staniów Maria
  • Łukaszów-Kowalik Ewa
  • Staszczak Aleksander
  • Stykała Agnieszka
  • Szabelska Elżbieta
  • Szymczak Halina
  • Szynkiel Krystyna
  • Ślusarczyk Barbara
  • Ura Jadwiga
  • Wajnert Janina
  • Wasilewska Anna
  • Wiercińska Krystyna
  • Wilk Franciszek
  • Wojtowicz Jolanta
  • Zakowicz Bożena
  • Zambroń Krzysztof
  • Zapaśnik Jolanta
  • Zborowska Wiesława
  • Ziarnik Janina
  • Zimnowłodzika Emilia
  • Żemło Maria
  • Zwierzyńska Edyta
  • Żydaczewska Beata

 

PRACOWNICY NIEPEDAGOGICZNI W ROKU JUBILEUSZOWYM

  • Andrysiak Barbara
  • Andrysiak Leszek
  • Bandura Małgorzata
  • Bartulska Michalina
  • Baryła Jolanta
  • Bireta Krystyna
  • Borkowska Barbara
  • Brzozowska Elżbieta
  • Chandrała Krzysztof
  • Cholcha Teresa
  • Choła Ewa
  • Cieśla Anna
  • Dominiczak Jan
  • Dubel Krystyna
  • Gałuszka Ireneusz
  • Godek Anna
  • Górna Rozalia
  • Haczyk Danuta
  • Haczyk Joanna
  • Halter Aneta
  • Hucał Halina
  • Juzak Maria
  • Kaczmarak Helena
  • Kaczor Kazimierz
  • Kaspruk Zdzisław
  • Kowalska Małgorzata
  • Krawiec Jolanta
  • Kubera Teresa
  • Lisowska Danuta
  • Lisowski Jan
  • Malec Robert
  • Małkiewicz Zbigniew
  • Niedźwiecka Wioletta
  • Ostapczuk Piotr
  • Paszyn Lidia
  • Piątek Mariola
  • Ruciak Zuzanna
  • Siadak Jerzy
  • Strużyńska Janina
  • Szawlińska Aurelia
  • Szelepiński Waldemar
  • Szymańska Leokadia
  • Tracz Irena
  • Zalewska Zdzisława
  • Żurek Karol

 

DŁUGOLETNI PRACOWNICY SPECJALNEGO OŚRODKA SZKOLNO-WYCHOWAWCZEGO

  • Burzyński Janusz
  • Chmielowska Barbara
  • Dziadkiewicz Zofia
  • Jankowska Anna
  • Krakowski Andrzej
  • Ksenicz Krystyna
  • Muszyńska Renata
  • Orlik Dorota
  • Pałka Wacław
  • Podsiadły Krystyna
  • Sokolińska – Lipa Małgorzata
  • Staniów Maria
  • Staszczak Aleksander
  • Szynkiel Krystyna
  • Wajnert Janina
  • Wiercińska Krystyna
  • Wilk Franciszek
  • Zapaśnik Jolanta
  • Ziarnik Janina

 

NIEPEDAGOGICZNI PRACOWNICY SPECJALNEGO OŚRODKA SZKOLNO-WYCHOWAWCZEGO

  • Bireta Krystyna
  • Borkowska Barbara
  • Brzozowska Elzbieta
  • Cieśla Anna
  • Dubel Krystyna
  • Górna Rozalia
  • Juzak Maria
  • Kaczmarek Helena
  • Strużyńska Janina

 

CZĘŚĆ 2 lata 1999-2009

 

Niniejsza monografia jest dopełnieniem wydanej w 1999 roku niewielkiej broszury o podobnym charakterze, ujmującej 50-letni dorobek Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego imienia Marii Grzegorzewskiej w Legnicy (lata1949 - 1999), którego Zespół Placówek Specjalnych w Legnicy jest kontynuatorem.

WSTĘP

W 2009 roku mija kolejne, szóste już dziesięciolecie działalności szkolnictwa specjalnego w Legnicy. Rocznica ta stanowi doskonałą okazję do przedstawienia codziennej, żmudnej pracy niemałego grona nauczycieli, wychowawców i ich uczniów, wspierających szkołę rodziców i przyjaciół. Jest to również okazja do rejestracji wspólnych dokonań, osiągnięć i zmian, jakie zaszły w ostatnim dziesięcioleciu w legnickim Zespole Placówek Specjalnych.

Wzrost świadomości społeczeństwa i intensywne propagowanie idei integracji osób niepełnosprawnych ze środowiskiem społecznym niesie ze sobą tendencję do unowocześniania systemu kształcenia i opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi. W naszym przypadku, wychodząc naprzeciw lokalnym potrzebom społecznym miasta i gminy Legnica, znalazło to wyraz w rozszerzeniu oferty edukacyjnej placówki, znaczącej poprawie warunków lokalowych, wzbogacaniu bazy dydaktycznej, a przede wszystkim w prezentowaniu postawy otwartości nauczycieli na nowoczesne metody wspomagające proces rewalidacji dziecka niepełnosprawnego intelektualnie.

Jesteśmy placówką, która kształci dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Naszym nadrzędnym celem, zgodnie ze słowami naszej patronki Marii Grzegorzewskiej jest "Wychowanie każdego do takiej pełni życia, jaką on może osiągnąć." Specyfika placówki powoduje, że pracujemy z dziećmi o zróżnicowanym poziomie sprawności intelektualnej i psychomotorycznej. Zróżnicowany jest również ich stopień samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. Dla niektórych wychowanków problemem jest samodzielne sznurowanie butów, dla innych - zrobienie zakupów, jeszcze inni nie potrafią zredagować podania do urzędu. Przygotowujemy zatem uczniów do samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie, a samodzielność, zaradność, aktywność i odpowiedzialność to priorytety naszej pracy wychowawczej. Zależy nam na tym, aby nasi wychowankowie skutecznie radzili sobie w otaczającym ich świecie, aby opanowali takie wiadomości oraz wykształcili takie nawyki i umiejętności, które przydatne będą w życiu, pozwolą im na podjęcie pracy, samodzielne zadbanie o swoje sprawy. Wytyczone cele i zadania naszej pracy są niezmienne: umożliwienie dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym i z niepełnosprawnością sprzężoną, wszechstronnego rozwoju na miarę indywidualnych możliwości psychofizycznych. Dziś jednak, nie zarzucając dobrych i sprawdzonych wzorców, pracujemy nowocześniejszymi, bardziej efektywnymi metodami, wykorzystujemy najlepsze pomoce i środki dydaktyczne, mamy też lepsze warunki lokalowe. Nasz zespół wspomaga rodziców i prawnych opiekunów uczniów, prowadzi również działania edukacyjne i profilaktyczno- wychowawcze w środowisku lokalnym.

BAZA LOKALOWA ZPS

Działające w obrębie Zespołu Placówek Specjalnych ośrodki zajmują trzy obiekty rozmieszczone w różnych dzielnicach naszego miasta. Są to:

  • budynek główny przy ul. Rycerskiej 13 mieszczący trzy szkoły dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim,
  • skrzydło budynku szkolnego przy ul. Tatrzańskiej 9 mieszczące trzy szkoły i przedszkole specjalne dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
  • budynek przy ul. Piechoty 1-7, w którym znajdują się Internat i ORW.

Do 2006 r. placówka użytkowała również budynek przy ul. Witelona 17, oraz pomieszczenia przy ul Piekarskiej 5. Mieszczące się tam oddziały szkolne i zespoły rewalidacyjno-wychowawcze znalazły wygodniejszą siedzibę przy ul. Tatrzańskiej 9. Funkcjonowanie ZPS w trzech niezależnych, oddalonych znacznie od siebie obiektach nie jest sytuacją komfortową dla placówki i powoduje pewne utrudnienia organizacyjne w jej pracy. Czynione od lat starania o uzyskanie odpowiednio dużego budynku lub ich kompleksu, który pomieściłby całość Placówki, do chwili obecnej nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Z uwagi na ten fakt, wielkim nakładem kosztów i pracy kierownictwa ZPS, trwa sukcesywna modernizacja użytkowanych budynków, by przystosować je możliwie najlepiej do realizacji zadań stawianych szkolnictwu specjalnemu.

 

KADRA KIEROWNICZA

Kierowanie szkołą należy dziś do zadań wymagających wielu umiejętności wychodzących poza sferę dydaktyki. Dzisiejszy dyrektor to nie tylko pedagog i przyjaciel dzieci, ale także menadżer dbający o prawidłowe funkcjonowanie i rozwój szkoły, o jej dobry wizerunek w środowisku.

Z satysfakcją możemy stwierdzić, że placówką kierują ludzie znający świetnie realia szkolnictwa specjalnego, potrafiący sprostać potrzebom wychowanków i oczekiwaniom rodziców oraz zadaniom stawianym szkole przez władze oświatowe i samorządowe. Dzięki ich staraniom szkoła jest przyjazna uczniom, a celem nadrzędnym edukacji jest możliwie najpełniejszy rozwój każdego wychowanka. W ostatnim dziesięcioleciu placówką kierowali: w roku szk. 1999- 2001:

  • mgr Barbara Ślusarczyk - dyrektor SOSz-W
  • mgr Wiesława Zborowska - w-ce dyrektor
  • mgr Barbara Chmielowska - w-ce dyrektor
  • mgr Jadwiga Dominiczak - kierownik Internatu

w latach 2001-2009:

  • mgr Barbara Chmielowska - dyrektor ZPS
  • mgr Wiesława Zborowska - w-ce dyrektor
  • mgr Franciszek Wilk - w-ce dyrektor do roku 2004
  • mgr Beata Drejer - w-ce dyrektor od roku 2004
  • mgr Bożena Zakowicz-kierownik internatu w latach 2001-06, w-ce dyrektor od roku 2006
  • mgr Teresa Mierzwa - w-ce dyrektor od roku 2006

NAUCZYCIELE

Największą rolę w rozwoju placówki odgrywają nauczyciele - ich wiedza, doświadczenie i osobistego zaangażowanie w pracę dydaktyczno-wychowawczą wpływają na poziom nauczania i osiągnięcia wychowanków.

W roku jubileuszowym Zespół Placówek Specjalnych zatrudnia 109 nauczycieli i wychowawców ze specjalistycznym przygotowaniem pedagogicznym. Wzrost liczebny kadry pedagogicznej w minionym dziesięcioleciu (dla porównania w roku szkolnym 1999/2000 pracowało 85 nauczycieli) wiązać należy z rozszerzeniem struktury placówki, wprowadzeniem do rozkładu zajęć nowych przedmiotów nauczania, a przede wszystkim ze wzrostem liczby uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim nauczanych indywidualnie.

Grono pedagogiczne ZPS stanowi obecnie zespół osób posiadających wysokie kwalifikacje zawodowe pozwalające na prowadzenie edukacji i rewalidacji dzieci o każdym stopniu niepełnosprawności intelektualnej i złożonej. Nauczyciele i wychowawcy w 95% legitymują się kierunkowym wykształceniem wyższym z tytułem magisterskim, a wielu z nich ma dodatkowe kwalifikacje nabyte poprzez ukończenie kursów i studiów podyplomowych, często w 2-3 i więcej specjalnościach (68%).

Proces doskonalenia zawodowego nauczycieli ZPS jest otwarty. Corocznie wielu z nich doskonali swoje umiejętności i wzbogaca wiedzę na różnych kierunkach studiów podyplomowych, osiąga kolejne stopnie awansu zawodowego. Do chwili obecnej 60% nauczycieli uzyskało status nauczyciela dyplomowanego.

Od wielu lat w placówce działają również zespoły samokształceniowe, odbywają się lekcje otwarte, prowadzone są praktyki dla nauczycieli i studentów różnych kierunków studiów, głównie związanych z oligofrenopedagogiką. W naszym gronie są też nauczyciele, którzy służą swą wiedzą innym, prowadząc zajęcia na nauczycielskich kursach kwalifikacyjnych i studiach podyplomowych. Działają też w stowarzyszeniach promujących wiedzę i pełnią funkcję ekspertów w instytucjach oświatowych. Kwalifikacje nauczycieli pozwalają prowadzić w placówce szeroką gamę różnorodnych zajęć terapeutycznych i rewalidacyjnych, wspomagać proces edukacyjny innowacyjnymi metodami.

PRACOWNICY NIEPEDAGOGICZNI W SZKOLE

Pisząc o Zespole Placówek Specjalnych nie sposób pominąć naszych 51 pracowników administracji i obsługi. Są z nami zawsze i od ich pracy zależy prawidłowe funkcjonowanie placówki w sferze administracji i zaopatrzenia, utrzymania porządku, konserwacji pomieszczeń i zgromadzonego w nich sprzętu oraz działania szkolnych stołówek. Nasi pracownicy niepedagogiczni to osoby, dla których ważne jest dobro każdego dziecka. Włączają się w ich opiekę, udzielają bezinteresownej pomocy i wsparcia. Razem z nauczycielami sprawiają, że szkoła jest bliska naszym dzieciom, stanowi dla nich namiastkę domu rodzinnego.

 

WYCHOWANKOWIE ZPS

Legnicki Zespół Placówek Specjalnych obejmuje nauczaniem i wychowaniem dzieci i młodzież szkolną z niepełnosprawnością intelektualną z terenu gminy Legnica oraz z okolicznych miejscowości, w których brak jest szkół specjalnych. Do końca roku szkolnego 2005/2006 Placówka zajmowała się również edukacją młodzieży szkolnej przebywającej na leczeniu w oddziałach Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Legnicy, zapewniając im kontynuację nauki.

Nasi wychowankowie wywodzą się z różnych środowisk i grup społecznych. Część z nich, ze względu na skomplikowaną sytuację życiową, przebywa w domach opieki społecznej, domach dziecka, mieszka w rodzinach zastępczych. Wśród naszych wychowanków jest też niewielka grupa dzieci romskich. Uczniowie spoza Legnicy korzystają w czasie roku szkolnego z miejsc oferowanych im przez nasz Internat. Obecnie obejmujemy nauczaniem 330 uczniów, którzy obowiązek szkolny i nauki realizują w różnych typach szkół, a utworzenie Miejskiego Specjalnego Przedszkola Nr 5 zagwarantowało małym dzieciom z poważniejszymi deficytami w rozwoju intelektualnym specjalistyczną opiekę i edukację począwszy od 3 roku życia.

Statut ZPS stanowi, że wychowankowie SOSz-W uczyć mogą się w naszych szkołach do ukończenia 24 lat, a wychowankowie ORW do 25 roku życia.

CERTYFIKATY I NAJWAŻNIESZE OSIĄGNIĘCIA

W 2002 roku nasza szkoła przystąpiła do pierwszej edycji powszechnie uznanej, ogólnopolskiej akcji Gazety Wyborczej i Centrum Edukacji Europejskiej "Szkoła z klasą", prowadzonej pod patronatem Prezydenta RP. Celem było wykazanie, że nasi uczniowie są dobrze przygotowani do wymogów nowoczesnego świata. Realizując sześć zadań, uzyskaliśmy w następnym roku 2 certyfikaty i tytuł Szkoły z klasą, dla szkoły podstawowej i gimnazjum wchodząc tym samym do grona ponad trzech tysięcy wyróżnionych wówczas szkół w Polsce. Dla nas wszystkich jest to ogromny powód do dumy. Na ten sukces pracowało 53 nauczycieli, a szefami poszczególnych zespołów były koleżanki: Mirosława Bedzyk - Staszczak, Gabriela Bożek, Beata Drejer, Ewa Klatka, Beata Kocot, Grażyna Łabaz, Dorota Orlik, Anna Wasilewska, Jolanta Wojtowicz, Beata Żydaczewska. Koordynatorkami całej akcji były pani Krystyna Podsiadły i pani Krystyna Wiercińska.

Od roku 2006 uczestniczyliśmy w społecznych kampaniach Szkoła bez przemocy, Bezpieczna Szkoła i Zachowaj Trzeźwy Umysł. Nasz system działań podejmowanych na rzecz bezpieczeństwa w szkole został uznany przez organizatorów akcji i Dolnośląskiego Kuratora Oświaty jako spełniający standardy jakości i efektywności - uzyskaliśmy certyfikaty:

  • Szkoła bez przemocy, koordynator akcji to pani Maria Nowak
  • Szkoła Dbająca o Bezpieczeństwo, koordynatorami przedsięwzięcia były panie: Sylwia Lewandowska i Grażyna Bednarska.

Wyróżnienia te mają dla całej społeczności wielką wagę i obligują do kontynuowania działań poprawiających bezpieczeństwo i tworzenie przyjaznego klimatu w szkole. W 2007 roku z rąk Dolnośląskiego Kuratora Oświaty uzyskaliśmy również certyfikat Szkoła Przyjazna Środowisku. Starania o uzyskanie certyfikatu wiązały się z przeprowadzeniem wnikliwych badań o oddziaływaniu naszej Placówki na środowisko i sposobów poszanowania jego zasobów. Akcję koordynowały panie Barbara Kowal i Dorota Orlik. Jednym z elementów akcji była zbiórka surowców wtórnych, którą realizujemy do dziś.

Rok 2008 również zaowocował przyznaniem nam kolejnego certyfikatu, tym razem w ramach ogólnopolskiego programu edukacyjnego Uwierz w Siebie, którego głównym celem było poprawienie umiejętności samoakceptacji i samooceny gimnazjalistów, koordynatorem programu była pani Beata Żydaczewska. Udział w ogólnopolskiej kampanii społecznej "CAŁA POLSKA CZYTA DZIECIOM" prowadzonej przez Fundację ABCXXI przyniósł w 2002r. dyplom uznania i wyróżnienie za najlepiej przeprowadzony Ogólnopolski Tydzień Czytania dzieciom, podjęte działania koordynowała pani Gabriela Bożek.

W ostatnich latach odnosiliśmy także znaczące sukcesy artystyczne. Do najważniejszych zaliczamy trzy Brązowe Jodły dla zespołu teatralnego "Stokrotki" uzyskane na Harcerskim Festiwalu Kultury i Młodzieży Szkolnej w Kielcach, w kolejnych latach 2003-2005, oraz udział "Stokrotek" w VIII Ogólnopolskiej Scenie Prezentacji Artystycznych Realizacji w Warszawie. Opiekunami "Stokrotek" byli i są koledzy: Ireneusz Piotrowski i Edyta Zwierzyńska.

Certyfikaty, dyplomy, puchary i nagrody, to sukcesy bardzo istotne dla uczniów, służą wyrównywaniu szans, dodają wiary we własne siły, motywują do podejmowania wysiłku, sprzyjają budowaniu poczucia własnej wartości. Dla nas pedagogów są dowodem tego, że idziemy w dobrym kierunku.

 

OPIEKA PEDAGOGICZNA I PSYCHOLOGICZNA

Złożoność problemów wychowawczych w placówkach specjalnych wymaga stałej pomocy ze strony specjalistów. Od lat w naszej codziennej pracy wspomagają nas panie pedagog: Krystyna Wiercińska, Maria Nowak, Beata Kocot i Gabriela Bożek oraz psycholog, pan Andrzej Krakowski. Do niedawna pracowała z nami również psycholog pani Lilla Wyszowska-Maliniak.

Pedagodzy wspierają uczniów i nauczycieli w rozwiązywaniu bieżących problemów wychowawczych, prowadzą zajęcia socjoterapeutyczne, obejmują opieką socjalną najuboższych wychowanków. W ich gestii leży także udzielanie wsparcia prawnego uczniom i ich rodzinom, prowadzenie programów profilaktycznych służących podniesieniu świadomości uczniów oraz pomoc w sytuacjach kryzysowych.

Zadania psychologa to głównie diagnozowanie potencjalnych możliwości intelektualnych uczniów i zaburzeń, wsparcie terapeutyczne ucznia i jego rodziny, doradztwo w sprawie dalszej edukacji, pomoc nauczycielom w opracowywaniu indywidualnych programów rewalidacyjnych.

BIBLIOTEKA SZKOLNA

Biblioteka to jedno z najchętniej odwiedzanych miejsc w naszej szkole. Jej zasoby liczą ponad 9000 woluminów. Prenumeruje również 13 tytułów czasopism, gromadzi materiały związane z nowoczesną dydaktyką, ma także stale powiększający się zbiór płyt DVD z filmami dydaktycznymi i ekranizacjami lektur szkolnych. Od roku biblioteka służy dostępną dla wszystkich i chętnie wykorzystywaną czytelnią multimedialną wyposażoną w kilka stanowisk komputerowych.

Oprócz uczniów i nauczycieli do naszej biblioteki zaglądają też niektórzy rodzice, a także studenci i nauczyciele innych szkół w poszukiwaniu wydawnictw naukowych i opracowań związanych ze szkolnictwem specjalnym.

Wieloletnim opiekunem biblioteki szkolnej jest pani Maria Miętkiewicz- Bondzior. Propagując czytelnictwo wśród uczniów naszej szkoły prowadzi lekcje biblioteczne, zajęcia rewalidacyjne z elementami biblioterapii opartej na terapeutycznej wartości literatury, organizuje konkursy czytelnicze.

WSPÓŁPRACA Z ZAGRANICĄ - kliknij by przejść na stronę

 

SZKOŁY DLA UCZNIÓW Z NIEPEŁNOSPRAWNOSCIĄ INTELEKTUALNĄ W STOPNIU LEKKIM

WARUNKI PRACY

Siedzibą główną ZPS jest położony niemal w centrum miasta budynek szkolny przy ul. Rycerskiej 13. Przez ostatnie 10 lat podlegał on różnym przekształceniom służąc nie tylko celom dydaktycznym - m.in. część jego pomieszczeń zajęta była przez szkolny internat, który z końcem I semestru roku szkolnego 2000/2001 został przeniesiony do budynku przy ul. Piechoty 1-7. Obecnie Rycerska mieści trzy typy szkół dla uczniów z niepełnosprawnością umysłową w stopniu lekkim.

Prowadzone, zwłaszcza w ostatnich pięciu latach, systematyczne remonty i modernizacja wnętrza budynku przy ul. Rycerskiej pozwoliły uzyskać 23 przestronne i estetyczne sale lekcyjne. Na wyróżnienie zasługują bogato wyposażone pracownie: biologiczno-fizyczna, informatyczne i matematyczne, muzyczna, plastyczna, języka polskiego i języka angielskiego. Dla potrzeb szkoły zawodowej urządzono dwie pracownie kucharskie i pracownię krawiecką.

W suterenie budynku zmodernizowano dwie pracownie techniki, działają też kuchnia i stołówka szkolna. Kuchnia stanowi również miejsce praktyk uczniów szkoły zawodowej zdobywających zawód kucharza małej gastronomii. Działają również - biblioteka szkolna z czytelnią multimedialną, gabinety psychologa i pedagogów szkolnych, niewielki gabinet pielęgniarski. Od jesieni 2007r. nasi uczniowie korzystają z wyremontowanej sali gimnastycznej rozbudowanej o nowoczesny kompleks łaźni z natryskami, szatni i zaplecza sportowego, także dla osób niepełnosprawnych ruchowo.

Na zewnątrz budynku uczniowie mają do dyspozycji skromne asfaltowe boisko i niewielki plac zieleni, które wymagają jeszcze nakładów, by należycie spełniać funkcje sportowo-rekreacyjne.

Dla podniesienia bezpieczeństwa od września 2008 roku zainstalowano system kamer przemysłowych monitorujący ciągi komunikacyjne w budynku i jego najbliższym otoczeniu.

Wszystkie prace remontowe i konserwatorskie wykonywane są z dużą starannością, podnosząc bardzo estetykę pomieszczeń i ich funkcjonalność. Obiekt mieści również, niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania placówki, biura administracji, pomieszczenia socjalne dla pracowników obsługi oraz warsztat konserwatorski.

 

BAZA DYDAKTYCZNA

Nowoczesna szkoła to również nowoczesne pomoce naukowe. Zespół stale wzbogaca swą bazę dydaktyczną korzystając z najnowszych pomocy szkolnych różnego typu dorównującym standardom szkolnictwa w Unii Europejskiej. Źródłem ich finansowania są środki otrzymywane z Urzędu Miasta Legnicy, jednak w dużej mierze jest to zasługa sponsorów oraz samych nauczycieli pozyskujących w różnorodny sposób, wspólnie ze swymi wychowankami, przydatne w prowadzeniu zajęć przedmiotowych i terapeutycznych pomoce.

Uczestnicząc w projektach Europejskiego Funduszu Społecznego, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (realizacja projektu EDUKACJA w kwocie 250 tys. zł, którego koordynatorem była pani Joanna Szanduła), wielu lokalnych i ogólnopolskich akcjach pomocy szkole, placówka otrzymała w ostatnich kilku latach atrakcyjne wyposażenie naukowe pracowni przedmiotów ścisłych, technicznych, nauczania wczesnoszkolnego, wysokiej klasy sprzęt rewalidacyjno-rehabilitacyjny. Drogą tą pozyskaliśmy również elektroniczny sprzęt audiowizualny, sprzęt komputerowy i sportowy, a dla potrzeb przewozu naszych wychowanków, nowoczesny autobus marki volkswagen crafter

Niebagatelny wkład w podniesienie jakości pracy zespołu mają nasi zagraniczni i polscy darczyńcy Dzięki ich hojności szkoła stale wzbogaca i unowocześnia zasób pomocy dydaktycznych, zyskuje finanse na modernizację izb lekcyjnych. Warto również dodać, że wszystkie pomieszczenia w budynku służące nauce i pracy, otrzymały już stanowiska komputerowe z łączami internetowymi.

SZKOŁY

Szkoły dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim mieszczą się w budynku szkolnym przy ul. Rycerskiej 13. Są to:

  • Specjalna Szkoła Podstawowa Nr 12,
  • Specjalne Gimnazjum Nr 12,
  • Specjalna Szkoła Zawodowa Nr 7.

Nasi uczniowie realizują tu obowiązek szkolny i nauki począwszy od oddziałów wczesnoszkolnych po zasadniczą szkołę zawodową, dającą im szansę na zdobycie zawodu w jednej z kilku specjalności. Na sukces naszych wychowanków w szkołach przy ul. Rycerskiej pracuje 40 nauczycieli i terapeutów.

Certyfikaty
szkolazklasa-sp2-2003.jpg3rd-World-Multiplication-2013.jpg30-lis-2014-umysl.jpgcertyfikat-sniadanie-2013-2014.jpgszkolabezprzemocy2007.jpgcertyfikat-bezpieczna-szkola.jpgszkolazklasa-g2-2003.jpguwierzwsiebie.jpgszkola-bez-przemocy-g12-2012.jpgbezpiecznaszkola-2007.jpgszkolazklasa-sp1-2003.jpgszkolabezprzemocy2011.jpgcertyfikat-spolecznie-zaangazowana.jpgbezpieczna-szkola-2013.jpgunicef-kolory-swiata-2015.jpgszkolazklasa-g1-2003.jpgszkolaprzyjaznasrodowisku2007.jpg
Projekty

CEO SZKOŁA UCZĄCA SIĘ CEO AKTYWNA EDUKACJA MODERNIZACJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO BLUE BALLON KLUB SZKÓŁ UNICEF LEGNICA PGNIG

COMENIUS SZKOLNY KLUB EUROPEJSKI MOGIŁĘ PRADZIADA OCAL OD ZAPOMNIENIA OWOCE W SZKOLE - AGENCJA RYNKU ROLNEGO Inne projekty
Zespół Placówek Specjalnych
ul. Rycerska 13; 59-220 Legnica
tel/fax: 76 7233114; sekretariat@zpslegnica.edu.pl
NIP: 691-234-86-29; REGON: 020335802