Model edukacji włączającej – znoszenie barier w nauczeniu i rozwoju ucznia niepełnosprawnego

Edukacja włączająca odgrywa obecnie bardzo ważną rolę w polityce edukacyjnej na kontynencie europejskim i w USA. Polska respektuje międzynarodowe deklaracje i stara się wdrażać postulaty edukacji włączającej.

Założenia edukacji włączającej

Edukacja włączająca na celu zniesienie wszelkich barier, które mogą ograniczać rozwój ucznia niepełnosprawnego. System edukacji powinien być zorganizowany w taki sposób, by uwzględniać różnorodność  uczniów i nikogo nie dyskryminować ze względu na występujące różnice uwarunkowane stanem zdrowia. System ten powinien być dostosowany do indywidualnych możliwości ucznia – jego uzdolnień, tempa, w jakim przyswaja wiedzę oraz trudności, które pojawiają się na każdym etapie nauczania. Każdy uczeń w szkole, bez względu na posiadane cechy, które odróżniają go od innych uczniów, powinien się czuć dobrze i posiadać motywację do nauki, nawet wtedy, gdy na tle zdolniejszych rówieśników jego postępu w nauce wyglądają słabiej.

Edukacja włączająca wyklucza segregację uczniów, nie zmusza ich do podporządkowania się wymogom środowiska, a wychodzi naprzeciw osobom z niepełnosprawnością, jest wobec nich wyrozumiała i tolerancyjna, stara się ich włączyć do systemu szkolnego i ułatwić im funkcjonowanie. Odnosząc się do założeń edukacji włączającej, bardzo ważne jest, aby proces ten rozpoczął się wcześnie, wraz z początkiem nauki w szkole. Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (ucznia) jest kluczowe nie tylko w osiąganiu pozytywnych rezultatów nauczania, ale i ogólnorozwojowych, pozwalającym na realizację celów w późniejszym życiu prywatnym i zawodowym.

System edukacji włączającej odchodzi od postrzegania niepełnosprawności w kategoriach problemu i bariery odgradzającej ucznia od rówieśników i środowiska szkolnego.

Edukacja włączająca koncentruje się na działaniach zmierzających w kierunku umożliwienia uczniom niepełnosprawnym funkcjonowania w szkole w taki sposób, jaki odpowiada im potrzebom i pozwala im na realizację zadań związanych z nauczaniem.

W ramach modelu edukacji włączającej likwiduje się wszelkie bariery, jakie osoba niepełnosprawna może napotkać w środowisku szkolnym. Powodzenie tego modelu zależy od wzajemnej współpracy wszystkich pracowników oświaty, nie tylko nauczycieli i specjalistów. Wzajemna komunikacja i współpraca między personelem zatrudnionym w systemie szkolnym i innych osób spoza niego wzmacnia sukces realizacji założeń edukacji wspomagającej.

Realizacja edukacji włączającej w praktyce

Wyniki z badań przeprowadzonych po 2000 i 2010 r. wskazują na to, że uczniowie niepełnosprawni kształcący się w systemie edukacji włączającej mają lepsze wyniki w nauce niż ich koledzy kształcący się w szkołach specjalnych. Szkoła specjalna, będąca pewnym systemem segregacyjnym, przyczynia się do pogłębienia poczucia izolacji, kompleksów i niemocy uczniów w pokonaniu barier, których źródło leży w ich  niepełnosprawności.

Wczesnemu wspomaganiu rozwoju dziecka (ucznia) niepełnosprawnego nie sprzyja realizacja koncepcji klas integracyjnych (łączonych), w których są uczniowie niepełnosprawni i zdrowi . Są to zazwyczaj klasy mniej liczne i wymagające dodatkowej pracy nauczyciela wspomagającego. Sam ten fakt może stanowić barierę i powodować segregację na uczniów lepszych i gorszych.

Uczniowie niepełnosprawni mają prawo do rozwoju stosowanie do swoich możliwości i nie muszą dorównywać uczniom w pełni sprawnym.

Specjaliści krytykują również rozwiązania wprowadzające do systemu szkolnego element rehabilitacji oraz resocjalizacji. Edukacja włączająca wydaje się najlepszym modelem, który najmniej ogranicza ucznia niepełnosprawnego. Pomimo że dostrzega się zalety tego modelu i potrzebę wdrażania go, nadal w szkołach dominuje system edukacji integracyjnej.

Dodaj komentarz